unia europejskawysoki kontrast A A A
  • unia

    unia

    1569-2019

    450-lecie Unii Lubelskiej

    Wystawa edukacyjna

  • popc

    popc

    Projekt www.muzeach

  • Rellikty

    Rellikty

    Relikty średniowiecznej drewnianej zabudowy wzgórza zamkowego w Lublinie – badania interdyscyplinarne i konserwacja


    Dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z programu: „Ochrona zabytków archeologicznych” na lata 2019-2020 

Figurka ceramiczna z Krężnicy Jarej

Wersja do druku Poleć znajomemu

Figurka ceramiczna z Krężnicy Jarej

   Zabytek przedstawiający parę wołów w jarzmie jest fragmentem ucha glinianego, ręcznie lepionego dzbana. To unikalny w skali europejskiej przykład pradziejowej sztuki figuralnej.

 

W neolicie (młodsza epoka kamienia) po raz pierwszy głównymi sposobami zdobywania pożywienia stały się uprawa roli i chów zwierząt. Ekspansja i rozwój rolnictwa na Ziemi Lubelskiej przypadają na okres istnienia kultury pucharów lejkowatych (3600-2600 lat p.n.e.). Na stanowiskach tej najlepiej rozpoznanej w naszym regionie kultury neolitycznej dokonano ważnych odkryć odnoszących się również do ówczesnych sposobów gospodarowania. Najbardziej spektakularne znalezisko pochodzi z osady w miejscowości Krężnica Jara, pow. Lublin.
   
Zabytek przedstawiający parę wołów w jarzmie jest fragmentem ucha glinianego, ręcznie lepionego dzbana. To wyjątkowy przykład pradziejowej sztuki figuralnej ukazano bowiem nie tylko sylwetki zwierząt, ale także nałożone na ich karki jarzmo. Figurka ma 8 cm długości,     4 cm wysokości zaś szerokość łączącego je jarzma wynosi 4 cm.

Unikalne w skali europejskiej znalezisko wielu badaczy uznaje za jeden z dowodów na stosowanie przez ludność kultury pucharów lejkowatych nowej techniki rolniczej – orki z użyciem drewnianego radła ciągniętego przez woły. Umożliwiała ona objęcie uprawą  rozległych, dotąd niezagospodarowanych obszarów położonych poza dolinami rzek. Należy sądzić, iż sprzężone jarzmem zwierzęta wykorzystywano też do ciągnięcia czterokołowych wozów, których schematyczne rysunki spotykane są niekiedy na naczyniach tej kultury.

Rzeźbiarsko kształtowane ucha dzbanów i kubków stanowią jeden z przejawów artystycznych umiejętności miejscowych garncarzy zamieszkujących tereny Lubelszczyzny w IV-III tysiącleciu p.n.e. Poprzez plastyczne wyobrażenia hodowanych zwierząt podkreślano ich znaczenie gospodarcze. Naczynia takie miały zapewne szczególny, symboliczny charakter służąc naszym przodkom jako ceramika obrzędowa.
   
Odkryty w okresie międzywojennym zabytek, publikowany po raz pierwszy przez Stefana Noska w 1947 r., jest obecnie eksponowany na stałej wystawie archeologicznej „ŚLADAMI PRZESZŁOŚCI. NAJDAWNIEJSZE DZIEJE ZIEMI LUBELSKIEJ”.