wysoki kontrast A A A
  • Mysłowski

    Mysłowski

    Tadeusz Mysłowski. Studio / Pracownia

    Zamek Lubelski, maj - październik 2018

  • Trumienny

    Trumienny

    Pokaz pracy Piotra Korola

    Zamek Lubelski, wrzesień - październik 2018

  • 600

    600

    600 lat fresków

    Kaplicy Trójcy Świętej

  • Wschód Niepodległej

    Wschód Niepodległej

    Lublin - Wschód Niepodległej
    Projekt sfinansowany ze środków MKiDN w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022

  • Generacja: niepodległa

    Generacja: niepodległa

    Generacja: niepodległa

    Projekt dofinansowany ze środków MKiDN w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022

Portret trumienny. Re: dekonstrukcja formy

Wersja do druku Poleć znajomemu

Portret trumienny Piotra Korola w zbiorach Muzeum Lubelskiego.

Zamek Lubelski, sierpień - grudzień 2018.

Prezentacja pozyskanego do zbiorów Sekcji Sztuki Nowoczesnej Muzeum Lubelskiego w Lublinie Portretu trumiennego. Obiektu 2.09.2006 autorstwa Piotra Korola jest próbą reinterpretacji formy prowadzącą do odnalezienia wzajemnych zależności pomiędzy dziełami pochodzącymi z różnych epok. Tym samym umieszczenie Obiektu 2.09.2006 w korelacji z sarmackimi portretami trumiennymi ma na celu ukazanie przemian, jakie zaszły nie tylko w samej formie, lecz również w idei ją kształtującej.

W XVII i XVIII wieku w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów wykształcił się zwyczaj urządzania uroczystości pogrzebowych o nieokiełznanie rozbuchanych formach, tak charakterystycznych dla polskiego baroku oraz sarmackiej mentalności szlacheckiej […] stanowiąc wspaniałe parateatralne widowisko budzące zdumienie w oczach podróżujących po Polsce cudzoziemców 1. Ceremoniał pogrzebowy rozpoczynał się od wystawienia ciała zmarłego na katafalku w otoczeniu żałobnej scenografii zwanej castrum doloris (zamek boleści lub wieża płaczu pogrzebowego), w formie rozpiętego nad trumną baldachimu, najczęściej z drogocennej tkaniny i o dekoracyjnej konstrukcji ozdobionej rzeźbami – wizerunkami zmarłego i jego patronów, alegoriami i symbolami cnót, a także tarczami herbowymi, orderami, tytułami i szlifami. Nieodłącznie towarzyszył temu portret trumienny wykonywany na sześcio- lub ośmiobocznej płycie, ukazujący wizerunek zmarłego. Ponieważ uroczystości pogrzebowe odbywały się niekiedy nawet do kilku lat po śmierci, portret trumienny pełnił głównie funkcję memoratywną. Pośmiertne wizerunki przedstawiały osoby zmarłe ubrane w reprezentacyjny strój z narzuconym na ramiona płaszczem, wskazującym na ostatni etap wędrówki ziemskiej. Śmierć jako element przejścia stanowiła symboliczne oddzielenie duszy, stanowiącej byt duchowy, od podlegającemu zepsuciu ciała 2.

W Portrecie trumiennym Piotra Korola możemy zaobserwować tę samą zależność, jednak już nie w kontekście teologicznym, a w artystycznym. Twórca, eksperymentując z formą oraz funkcją obrazu, polemizuje z tradycją malarską, wydobywając z dwuwymiarowej płaszczyzny podobrazia trójwymiarowy monochromatyczny czarny Obiekt 2.09.2006 w formie sześciokąta bezpośrednio nawiązującego do portretów trumiennych. Prezentowane dzieło wypełnione jest jednak abstrakcyjnymi, geometrycznymi podziałami zniuansowanymi intensywnością czerni, w niektórych partiach połyskującej, a w innych zmatowiałej, prowadzi do zróżnicowanego i zmiennego odczytywania całości poprzez sekwencję elementów wklęsłych i wypukłych. Następuje tu zatem dekonstrukcja formy, jej redefinicja, a w konsekwencji ponowna rekonstrukcja – Re:dekonstrukcja.

Artysta w obiekcie ukrywa zredefiniowaną formę, którą możemy dostrzec jedynie poprzez niepokojące, niedookreślone kształty, kłębiące i przedzierające się z wnętrza Portretu trumiennego „starej formy”. Tym samym praca Piotra Korola stanowi nietypowy łącznik pomiędzy sztuką dawną a współczesną. Artysta, zachowując minimalistyczną powściągliwość kompozycji, mierzy się z problemem formy i przestrzeni w malarstwie, kontynuując tym samym osiągnięcia zamkowiczów – awangardowej grupy działającej w Lublinie w połowie XX wieku, reinterpretując ich osiągnięcia w poszukiwaniach trzeciego wymiaru.

Prezentowany w Galerii Malarstwa Polskiego XVII–XIX wieku minimalistyczny Obiekt 2.09.2006 Piotra Korola zestawiony z barokową teatralną formą sarmackiego portretu trumiennego ma na celu sprowokowanie widza do ponownej reinterpretacji sztuki, a tym samym dostrzeżenia paranteli, jakie niesie nieustannie przeobrażająca się forma.

Łukasz Wiącek

                


1Joanna Dziubkowska, Wstęp, [w:] Portrety trumienne, tablice inskrypcyjne i herbowe, katalog zbiorów Muzeum w Międzyrzeczu, pod red. Joanny Patorskiej, Międzyrzec 1996, s. 8.
2Lauis-Vincet Thomas, Tworzenie tanatologii, [w:] Wymiary śmierci, pod red. Dominiki Dmochowskiej, Tomasza Swobody, Gdańsk 2010, s. 13.

Wydarzenia towarzyszące pokazowi:

Spotkania kuratorskie

Cykl otwartych spotkań z pracownikiem Sekcji Sztuki Nowoczesnej Muzeum Lubelskiego odbywających się wokół Portretu trumiennego autorstwa Piotra Korola. Podczas spotkania zwiedzający będą mogli posłuchać o Obiekcie 2.09.2006, a także zadać kuratorowi pytania, w kontekście pokazu nowego nabytku.

- 19, 26 września o godz. 11:00,
- 4, 9, 17, 24 października o godz. 11:00,
Galeria Malarstwa Polskiego XVII-XIX wieku
.

Cykl spotkań wokół nowego nabytku

Cykl spotkań przygotowanych przez pracowników muzeum, przedstawiających zagadnienie portretu trumiennego i obrzędów pogrzebowych nie tylko z punktu widzenia sztuki, ale również archeologii czy etnografii.

22.09.2018, godz. 11:00 - Klara Sadkowska, Ostatni portret – fotografie zmarłych.
29.09.2018, godz. 11:00 - Marta Cyran, Maciej Drewniak, Życie po śmierci według źródeł archeologicznych.
6. 10.2018, godz. 11:00 - Mariola Tymochowicz, Rola tradycyjnych obrzędów przejścia w podtrzymywaniu więzi rodzinnych i społecznych.
13.10.18, godz. 11:00 - Barbara Czajkowska, Osoby nieboszczykowskie w malarstwie staropolskim.