unia europejskawysoki kontrast A A A
  • unia

    unia

    1569-2019

    450-lecie Unii Lubelskiej

    Wystawa edukacyjna

  • popc

    popc

    Projekt www.muzeach

  • Rellikty

    Rellikty

    Relikty średniowiecznej drewnianej zabudowy wzgórza zamkowego w Lublinie – badania interdyscyplinarne i konserwacja


    Dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z programu: „Ochrona zabytków archeologicznych” na lata 2019-2020 

110 nabytków na 110-lecie Muzem

Wersja do druku Poleć znajomemu

Jednym z podstawowych działań statutowych Muzeum Lubelskiego jest rozwój zbiorów dzieł sztuki poprzez systematyczną rozbudowę kolekcji dokonywaną na drodze zakupów, darowizn oraz przekazów depozytowych.
 

Dzieła członków grupy Zamek: Jerzego Durakiewicza i Przemysława Zwolińskiego w kolekcji Muzeum Lubelskiego w Lublinie!


W ostatnich latach podjęliśmy starania o rozbudowę kolekcji grupy Zamek, prezentującej awangardowy program odnowy sztuki realizowany w duchu krytycznej interpretacji akademizmu. Rozwijane przez członków grupy malarstwo materii i taszyzmu synchronicznie wiązało się z optyką europejską, tworząc interesujący i oryginalny wariant awangardy środkowoeuropejskiej. W skład powołanej w 1957 r. grupy, której pierwszą siedzibą były pracownie usytuowane na Zamku Lubelskim weszli  Jerzy Durakiewicz (pseudonim Marek), Ryszard Kiwerski, Mirosław Komendecki, Krzysztof Kurzątkowski, Stanisław Michalczuk, Lucjan Ocias, Józef Tarłowski i Przemysław Zwoliński (pseudonim Sadlej) oraz najbardziej radykalni jej członkowie: Włodzimierz Borowski, Tytus Dzieduszycki Sas i Jan Ziemski.

W 2016 roku dzięki dofinansowaniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu "Kolekcje" (priorytet "Regionalne kolekcje sztuki współczesnej") do zbiorów Muzeum Lubelskiego trafiło 99 prac autorstwa dwóch członków grupy Zamek – Jerzego Durakiewicza i Przemysława Zwolińskiego. 21 rysunków i grafik Jerzego Durakiewicza oraz 4 obrazy olejne i  74 grafik Przemysława Zwolińskiego stanowią integralną część twórczości obu artystów wpisującą się w obszar zainteresowań tożsamych z charakterystycznymi dla działań grupy poszukiwaniami rozwiązań formalnych w duchu nowoczesności, które kształtowały się pod wpływem fascynacji kubizmem, surrealizmem oraz eksperymentów w duchu taszyzmu. Twórczość obu artystów w sposób niezwykle wyrazisty pokazuje szerokie odniesienia, pozwalające ukazać nowoczesność grupy Zamek wśród ważnych zjawisk intelektualnych epoki, od zainteresowań cybernetyką i nauką po myślenie o obrazie jako składniku nowoczesnej codzienności, związanej ze sztuką użytkową, projektowaniem przemysłowym, grafiką.


JERZY DURAKIEWICZ (1934 - 2016) przystąpił do Koła Młodych Plastyków, przekształconego później w grupę Zamek podczas studiów w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (Wydział Architektury Wnętrz). Uczestniczył w większości wystaw Koła i Zamkowiczów, począwszy od wystawy Plastyków Amatorów i Nikifora (1956 r.) poprzez Wystawę Młodych Plastyków w lubelskim CBWA (1957 r.) wystawy grupy Zamek w galerii Krzywego Koła (1957 r. i 1958 r.), wystawę w krakowskim Pałacu Sztuki (1958 r.), Wystawę Okręgową w lubelskim CBWA (1958 r.) oraz Ogólnopolską Wystawę Sztuki Nowoczesnej w warszawskiej Zachęcie (1959 r.).Objęte zakupem prace na podłożu papierowym powstawały głównie w autorskich technikach mieszanych, które były wyrazem eksperymentów z łączeniem różnych mediów, zwykle swobodnie rozlewającego się gwaszu, tempery i akwareli. Często pojawiają się nich napięcia między miękko nakładaną farbą, a rozpryskami i zaciekami cienkich kresek czarnego pigmentu, co czyni poszukiwania Durakiewicza zbieżnymi z działaniami innego członka grupy Tytusa Dzieduszyckiego-Sasa. Odmienny charakter mają monotypie. Autor oszczędnie używa w nich koloru i dyscyplinuje formę operując czytelnym, poddanym rytmowi powtórzeń, geometrycznym znakiem. Część prac na podłożu papierowym, w tym monotypii powstałych na przełomie lat 50. i 60. zostało ponownie wykorzystanych w grafice wydawniczej, którą Jerzy Durakiewicz zajmował się do końca życia.


PRZEMYSŁAW ZWOLIŃSKI (1928-1989) – współtwórca i przewodniczący Koła Młodych Plastyków, przekształconego później w grupę Zamek, sekretarz grupy. Zwoliński brał udział w większości wystaw Koła i Zamkowiczów, począwszy od wystawy Plastyków Amatorów i Nikifora (1956 r.) poprzez Wystawę Młodych Plastyków w lubelskim CBWA (1957 r.) i wystawy w galerii Krzywego Koła (1957 r. i 1958 r.), wystawę w krakowskim Pałacu Sztuki (1958 r.). Efektem pierwszej wystawy w Krzywym Kole było przyznanie artyście stypendium Ministra Kultury i Sztuki na wyjazd do Francji, którego nie był w stanie zrealizować wobec odmowy wydania mu paszportu. Jako członek grupy po raz ostatni wystawiał swoje obrazy w 1958 r. na Wystawie Okręgowej w lubelskim CBWA. Wczesną fazę twórczości Zwolińskiego reprezentują dwa zakupione obrazy. Pierwszy z nich, nawiązujący do malarstwa metaforycznego "Światło i droga" z 1956 r., wpisuje się w program malarstwa nowoczesnego dzięki posługiwaniu się uproszczoną, syntetyczna formą, sugerującą temat podróży, wyrażającą nastrój melancholii i egzystencjalnego niepokoju. Kolejny nietytułowany obraz łączy wyobrażenie figuralne z układem abstrakcyjnych geometrycznych figur. Sylwetowo wyobrażona postać kobieca zostaje odniesiona do zuniwersalizowanego porządku kosmicznego, wyobrażonego prostymi geometrycznymi podziałami płótna. Kompozycja obrazu pokazuje trwałe zainteresowanie obrazowaniem w typie Picassa, jako ważną formułą polskiej nowoczesności. "Studia abstrakcyjne IV i VII" (1958) – odpowiadają następnej fazie twórczości Zwolińskiego, związanej z malarstwem informel (taszystowskim). Przekroczenie rygorystycznych, geometrycznych podziałów obrazu wiązało się ze swobodnym, dynamicznym sposobem operowania plamą malarską, tworzącą nieregularne zacieki, ale podporządkowane płynnej, elastycznej strukturze malarskiej. W dorobku Zwolińskiego seria obrazów taszystowskich wiązała się z odejściem od metafory i przedstawienia ku swobodnie improwizowanej kompozycji malarskiej, określając wyraźny kierunek poszukiwań autonomii obrazu i jego trójwymiarowej, przedmiotowej wartości. Na początku lat 60. artysta zrezygnował z uprawiania malarstwa na rzecz metaloplastyki oraz monotypii, którą genetycznie i formalnie można wywieść z taszystowskich "Studiów abstrakcyjnych". Ogromna ilość powstałych w latach 1962 – 63 bezprzedmiotowych monotypii barwnych świadczy o traktowaniu techniki jako szerokiego pola eksperymentów i gier barwnych, w których artysta łączył ekspresję płynnych, pulsujących linii z dynamiką kontrastujących barw. W efekcie jego prace budowane kolorem i swobodnie rozlewającą się plamą bliższe są malarstwu niż grafice w jej tradycyjnym rozumieniu.

 
Projekty Jerzego Nowosielskiego do niezrealizowanej polichromii kościoła akademickiego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w zbiorach Muzeum Lubelskiego!

Muzeum Lubelskie, dzięki dotacji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, pozyskało do zbiorów projekty Jerzego Nowosielskiego do niezrealizowanej polichromii kościoła akademickiego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Lublin był dla Nowosielskiego miejscem szczególnym, do którego, jak mówił artysta, „należy przyjechać, żeby wpatrywać się w dzieło mistrza Andrzeja wykonane w Kaplicy zamkowej. Przystanąć, wpatrywać się w anioły, które osiadły sklepienie i »studiować« ducha tego miasta”.

Pochodząca z 1962 r. całościowa koncepcja dekoracji kościoła akademickiego KUL zakładała strefową kompozycję ujętych w ramy scen ściśle wypełniających wnętrze. Nowosielski przygotował kilka wariantów polichromii, różniących się zarówno programem ikonograficznym, jak i kolorystyką. Niestety, oryginalna, bardzo spójna wizja artysty pozostała jedynie na papierze – w formie częściowo zachowanych rysunków i szkiców projektowych.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego